De mooiste eik is misschien wel een
boom die volledig vrij en ongehinderd mag uitgroeien in het open
veld. We troffen tijdens onze vakantie in het gebied noordelijk van
de Paardenslenkte (Hezingen), net over de grens met Duitsland, een
aantal zeer mooie zomereiken aan.
De onderste takken beginnen al zeer
laag aan de stam en krijgen door de optimale lichtinval de
gelegenheid zich goed te ontwikkelen.
De meeste eiken, die je tegenkomt, zijn
zomereiken (Quercus robur). Je herkent ze aan de steelloze bladeren ,
maar de eikels zitten wél op een steeltje. Bij de zeldzamere
wintereiken (Quercus patrea) is het net andersom. Er zijn trouwens
bastaarden, die qua kenmerken tussen beide soorten in zitten.
In een bos zie je zulke majestueuze
eiken niet. Daar moeten de bomen concurreren met de buren, waardoor
de onderste takken afsterven.
Vroeger, toen de eikenhoutbehoefte
groter was (houtskoolproduktie, looizuur voor de leerlooierijen,
bouwhout) werden eiken regelmatig terug gekapt (eikenhakhout). Deze
bomen liepen dan vanuit de rand van de stobben en vanuit het
wortelgestel weer uit.
Zo ontstonden hele groepen eiken, die vanuit
éénzelfde wortelpartij groeiden: de z.g. eikenstoven. De middellijn
kan wel 10 tot 35 meter zijn; dan zijn deze stoven soms wel honderden
jaren oud. Door DNA onderzoek van de afzonderlijke "bomen"
kon men vaststellen dat deze allen tot dezelfde wortelpartij
behoorden.
Plaatsen, waar deze oude stoven zijn
gevonden zijn uiteraard zeer interessant voor bos- en
bodemonderzoekers. Een zeer interessant stuk hierover (Eikenerfgoed
in Nederland en Vlaanderen; eikenstoven in verleden, heden en
toekomst) kun je hier downloaden.
Een merkwaardige, geknotte eik troffen we aan in een weiland ten zuidoosten van Vasse (Overijssel). Gezien de stamdikte is het een ouder exemplaar, dat men waarschijnlijk geknot heeft om hem op deze plek te kunnen handhaven.
 |
| geknotte eik in weiland bij Vasse (Ov) |
En zo kun je ook de eiken beschouwen,
die langs vele wegen zijn aangeplant: keurig in rijen en tot hoog op
de stam van zijtakken ontdaan.
Dat zijn eigenlijk zielige bomen, die,
om ze te kunnen handhaven, in een keurslijf zijn gedwongen.
Zou dat in onze overgereguleerde
maatschappij misschien ook voor ons mensen gelden?
( Over de eik schreef ik eerder hier)
