Hittestress en zonnevreugde bij mijn tuinplanten.

Het is nu overduidelijk welke planten in de tuin lijden onder hittestress, na maanden geen of nauwelijks regenwater te hebben gehad. Op sommige plaatsen is de toestand desolaat, op andere plekken zijn er planten die er nog steeds fris bijstaan.

Planten met hittestress laten in eerste instantie alleen het blad hangen, wanneer ze pal in de zon staan, zoals de phloxen hieronder.

Dat is normaal en een beschermingsmechanisme. Wanneer het blad in de avond en nacht niet bijtrekt, ‘s morgens dus nog steeds hangt, dan heeft de plant écht watertekort.

Je kunt ervoor kiezen, hem dan eens per week (of toch vaker bij deze intense hitte) flink water te geven. Dat is beter dan elke dag een beetje, je wilt dat de plant diep wortelt en leert het water diep weg te halen: zo kan hij het best tegen de droogte.

Ik ga wel dagelijks met de sproeier langs mijn potplanten, die kunnen immers niet diep wortelen.

Het is geen doen een wat grotere tuin te besproeien, ik geef alleen water aan planten, waarvan ik het verwelken niet kan aanzien, selectief sproeibeleid dus.

Ik vraag me wel af wat er met de planten gebeurt, die nu volledig uitgedroogd raken. Dat zijn oppervlakkig wortelende planten, zoals tuingeraniums, astilbes, herfstastertjes, heide enz.

Als je deze nu niet meer zo nu en dan wat water geeft, verdroogt en sterft dan het wortelgestel, zodat de plant ook ondergronds sterft? Dat zou een groot verlies betekenen in onze tuinen.

Hier voer ik toch wel een halfslachtig beleid. Om de drie dagen op een paar plekjes een gieter water erover heen, de rest gaat er dan misschien aan.

Het meest triest ziet de fluweelhortensia ( Hydrangea aspera) eruit. Ondanks om de paar dagen een flinke scheut water laat hij het blad permanent hangen. Ik geef niet op, want als de wortels uitdrogen ben ik hem kwijt:

Een aantal planten lijken dit weer vol vreugde te begroeten. Zonder watergiften tot nu toe juichen de pluimpapavers (Macleaya, zie vorige blog), de kaardenbollen:

de vlinderstruiken: 

de sterke Acanthus:

De schitterende pollen Eupatoria (koninginnekruid, leverkruid), een wilde plant, die miskend wordt in de tuin, omdat hij zou woekeren. Hij zaait zich ook uit, maar dat trek ik weg, waar ik dat niet wil.

De plant is sterk, bloeit fantastisch, trekt massa’s bijen, vlinders en andere insecten aan. 

Zelf vind ik de wilde soort met de zachte leverkleur mooier van kleur dan de gecultiveerde witte, die eveneens veel insecten aantrekt:

De Chinese Judasboom (Cercis chinensis "Avondale") handhaaft zich zeer goed zonder watergift, het mooie blad blijft prachtig. Met het groepje esculaapui ( Allium sativum ophioscorodum) ervoor, een kattenstaart erachter blijft het een aanvaardbaar hoekje.

Moeilijker krijgen de Veronicastrums het nu. Ze zijn zo mooi, met de fijne torentjes, dat groepje krijgt ook zo nu en dan wat water.

Verbazing voel ik altijd bij de droogteresistentie van de kattenstaart (Lythrum salicaria), die toch bekend staat als een moerasplant. Hij zaait zich hier uit op vrij droge plekjes en weerstaat de droogte heel redelijk.

Echt mooi staat hij langs de rand van de vijver, waar hij al jaren steeds meer uitdijt. Een pracht plant die een massa insecten aantrekt:

De waterstand van die folievijver van zo’n 2 bij 3 meter ging een aantal malen te sterk naar beneden. Ik heb vanaf het voorjaar drie maal de waterslang een uurtje erin gelegd om flink bij te vullen. De planten langs de rand van de vijver waren er dankbaar voor. Ik merkte ook dat de laag eendenkroos op de waterspiegel de verdamping sterk reduceerde.

Ieder, die de zorg heeft voor buitenvegetatie, vraagt zich af hoe het verder zal gaan deze zomer. De hitte bereikt de komende dagen een hoogtepunt, echte afkoeling en een einde aan de droogte is nog niet in zicht. Mogelijk hier en daar een onweersbui.

We wachten met spanning af wat de gevolgen zullen zijn op het planten- en dierenleven van deze uitzonderlijke zomer.

Ook wij mensen zullen een balans moeten zien te vinden tussen hittestress en zonnevreugde ;-)

Ik ben zelf ambivalent, want ik weet ook hoe ik naar zonnewarmte kan verlangen tijdens een lange winter.

Voorjaar's lief en leed.

Als ik nu een blogpost wil maken, kan ik haast niet kiezen waar ik het over zal hebben. Er komt zoveel op in de tuin, zo veel moois, zo veel bijzonders, elke dag weer wat nieuws.

De meimaand is misschien wel de mooiste maand van het jaar, ze overstelpt ons met weelde en optimisme.

Eerst maar wat tulpjes: die schitterende, jarenlang steeds weer terugkerende oranjerode Tulipa "little princess". Zie bovenaan. Ze openen alleen dán hun bloemblaadjes als de zon ze beschijnt.

Tulipa "little princess"

Daarnaast de tere Tulipa tarda, ook weer zo'n botanisch tulpje, die met geluk ieder jaar weer terugkeert. 

Tulipa tarda

De botanische tulpjes passen beter in een natuurlijke tuin dan de meer gecultiveerde tulpen en je laat ze gewoon staan op de plaats waar je ze hebt neergezet.

Maar naast het mooie is er ook wel tuinverdriet: de stevige nachtvorsten van de afgelopen week hebben hier schade aangericht aan het net uitgelopen blad van de Hortensia aspera. Ik heb door de tuin verspreid drie flinke planten en ze hebben allemaal geleden. Ik ga er niets aan doen, ik knip niets af, de plant zal zich wel weer herstellen. 

Hortensia aspera: vorstschade

Ik houd trouwens wel in de gaten hoe hij dat gaat doen.

Ook een aantal uitlopertjes van de toch sterke gewone klimop hebben geleden, ze zijn zwart geworden.

Gewone klimop: vortschade

Mijn appelbloesem was nog niet helemaal uit de knop, daar zie ik gelukkig geen schade.

Vóór de IJsheiligen (11 - 14 mei) doen we er goed aan, rekening te houden met nachtvorst, zelfs na deze slappe winter. Dat betekent dat gevoelige planten een nachtje naar binnen gaan of beschermd moeten worden op straffe van (onherstelbare) schade.

En zo spreken we aan het begin van de meimaand van lief en leed.

Fluweelhortensia (Hydrangea aspera) en schijnbloemen.

Een niet zo bekende, maar zeer aparte hortensia is de grootbladige, forse Hydrangea aspera. Met zijn fluweelachtige, zachtbehaarde blad en de forse groei - soms 2 tot 3 meter hoog - behoort hij tot de planten met een jungle-achtige uitstraling.

Hoewel ik er al eerder over schreef, kan ik het niet nalaten hem nogmaals te tonen. Maar nu met een accent op de bijzondere bloemen. Je ziet het bij meer hortensia's: de randbloemen, die hier wit zijn, blijken onvruchtbare (steriele) schijnbloemen te zijn. Ze dienen slechts om insecten te lokken die dán pas oog krijgen voor de talloze kleine vruchtbare, (fertiele) bloemetjes binnenin, die dus wél voorzien zijn van een stamper en meeldraden. Het is op onderstaande foto duidelijk te zien. 

Fascinerend foefje van de natuur, die schijnbloemen.

Een Hortensia aspera wil graag een beschutte plek in schaduw of halfschaduw op niet te droge, humusrijke grond. Er zijn verschillende variëteiten, met iets ander blad en variatie in de paarstinten, van donker tot helder tot zeer licht.

Zoek ze het liefst bij een gespecialiseerde kweker.

Ik heb nu een drietal planten op verschillende plaatsen, ze doen het goed en ze behoren tot mijn absolute favorieten.

Fluweelhortensia: beetje een oerplant.

 

De fluweelhortensia ( Hydrangea aspera) is niet zomaar een hortensia, het is een beetje een oerplant door zijn boeiende uiterlijk: groot, fluweelachtig blad, grote bijzonder mooie bloemen, die ook verdord tot diep in de winter mooi blijven. Hierboven zie je de plant, zoals hij op dit moment in de tuin te zien is.

Het gaat hier om een botanische hortensia, die oorspronkelijk afkomstig is van hoger gelegen berghellingen in Zuid-Oost Azië. Als je hem bij een gespecialiseerde kweker aanschaft – er zijn meer variëteiten – koop je in het voorjaar, naar het lijkt, een paar stokjes. Op dit moment koop je ze uiteraard nog in blad. Ze houden van halfschaduw en, net zoals andere hortensia's, van een wat vochtige, neutrale tot lichtzure grond. Het afgelopen jaar, koel en op veel plaatsen nogal regenachtig, was ideaal voor deze planten.

 

Het blad loopt in het voorjaar al prachtig uit, en lijkt haast zacht behaard.

 

In juli ontwikkelen zich de bloemen.

In de winter valt het blad uit en in het voorjaar kan je de oude bloemresten wegknippen boven de nieuwe bladknoppen. De plant kan, op een gunstige plek wel na een aantal jaren wel drie meter en hoog en breed worden, maar woekert niet. Imponerend mooi, wanneer hij in bloei staat.

In een dorp bij ons in de buurt staat een grote aspera in een voortuin. De bewoners hebben een bordje bij de prachtig uitgegroeide plant neergezet met de naam: zo vaak werd er aangebeld met de vraag wat dat toch voor bijzondere plant was. 

Ik ben zo enthousiast over deze plant dat ik dit jaar nog een tweede en een derde heb aangeplant. De derde staat voor een raam aan de noordzijde van het huis. Het is de bedoeling dat ik over een paar jaar vlak voor het raam heen de hoge stengels met de bladeren en de bloemen kan zien, om zelfs van binnenuit  een beetje het oerwoudgevoel te krijgen.

Zich ontvouwend blad.

Zich ontvouwend, nieuw blad vind ik altijd weer heel mooi. Wat dat betreft is het nu elke dag genieten.
Bovenaan zien we de fluweelachtige bladeren van de Hortensia aspera, een spectaculaire, boomachtige hortensia die twee tot drie meter hoog kan worden en behoorlijk breed. Verdraagt schaduw en heeft paarsachtig, wit omkranste bloemen.
Daaronder de ontluikende naaldjes van de larix, de oude kegeltjes zijn ook nog te zien.
En als laatste het uit het kleverige knopomhulsel verschijnende blad van de gewone paardekastanje. Deze boom heeft het op veel plaatsen de laatste jaren moeilijk gehad door de bloedingsziekte, veroorzaakt door een bacterie. Veel kastanjes hebben het niet overleefd. Daarom ben ik erg behoedzaam met mijn beide kastanjes in pot omgegaan en ben ik blij dat ze weer mooi uitlopen.