Meeliftend zaad.

Toen ik een weekje geleden in de trein zat, zag ik een klein dingetje voorbijzweven en landen op de achterkant van de stoel voor mij, vlak voor mijn neus. Een mugje? Ik keek eens beter: het was zonder twijfel een enkel zaadpluisje van de bosrank (clematis vitalba) uit mijn tuin. Die ochtend was ik met mijn muts op langs de overhangende zaadpluizen boven de tuinpoort geschampt, waarbij ik gratis nog een scheut sneeuw in mijn nek kreeg.

Een stel pluizen waren meegelift en besloten in de trein te gaan zweven.

En zo gaat het met zaden. De mooie clematis vitalba, één van onze weinige inheemse lianen met een ongelooflijke groeikracht, heeft clusters met zaden die langdurig mooi blijven. Zoals onderstaande foto toont, heeft elk afzonderlijk zaadje een soort vliegveertje, waarmee het de wijde wereld in kan zweven om een goede plek te vinden voor ontkieming. 

Mensen, dieren, vervoermiddelen kunnen zonder het te weten zaad met zich meevoeren. Dat is natuurlijk ook de bedoeling. Maar in deze wereld, waar veel internationaal transport is, komen ook zaden van elders mee van soorten, die zich in hun nieuwe omgeving niet alleen gaan vestigen (de zg. adventiefplanten) maar zich ook agressief gaan opstellen ten opzichte van de oorspronkelijke vegetatie door deze bij voorbeeld te overwoekeren. Dit noemen we de invasieve exoten (die naam geldt ook voor dieren en micro-organismen).

Bij onze plantenkeuze kunnen we deze soorten vermijden, en lijsten ervan vind je hier en hier.

Ik herinner me nog een aardig verhaal over de kleine teunisbloem, waarvan het zaad via de overslag van Amerikaans graan werd aangetroffen op de voormalige havenkade "het Pothoofd" in Deventer. Het synoniem pothoofdplanten voor adventiefplanten komt daarvandaan.

Het spreekt voor zich, dat havens hoog scoren bij de aanvoer van exotisch leven. Maar denk ook aan ons vogelzaad...

In het klein heb ik dus meegedaan aan de interregionale verspreiding van één van mijn meest ontembare lievelingsplanten. 

 

(Stoffelijke) resten.

                                    Herfstanemoon: zaaddotje

                                     Schildpadbloem (chelone)

                                     Betonie ( stachys off)
                                     hieronder al het nieuwe blad

Nu komen dié dagen, waarop de tuin  je roept: onweerstaanbaar! Naar buiten: kijken en beginnen met het opruimen van de oude (bloei)stengels van het vorige jaar. Ze worden op de meeste plekken met de heggeschaar van boven naar beneden in stukjes van zo'n 10 cm afgeknipt zodat ze ter plaatse als een mooie strooisellaag kunnen verteren. En waar dat om esthetische of andere redenen niet gewenst is, worden de stengels heel afgevoerd naar de takkenrillen aan de uiteinden van de tuin.
Toch eerst nog even gekeken naar sommige zaadresten, die toch wel heel mooi de winter hebben doorstaan. Zoals de "wattenprop" met minuscule zaadjes van de herfstanemoon. Nog nooit gezien.
En de lege zaaddoosjes van de schildpadbloem (chelone), zo subtiel. Hetzelfde geldt voor de betonie (stachys officinalis).
Al deze plantaardige stoffelijke resten vallen straks op de aarde. 

Maar verdrietig was ik bij het aantreffen van de stoffelijk resten van zeven kikkers. Een sterfte zoals zoveel medevijverbezitters  ook al meemaakten. Sommigen zaten in hun karakteristieke zithouding dood te wezen op een lager riggeltje in het water... Ondanks het pompje, waarvan ik denk dat de capaciteit te klein was om een goed wakje open te houden. Volgend jaar beter.
Gelukkig zag ik wel een salamander in het water zwemmen.

Maar, het leven gaat door, van de betonie zijn de nieuwe bladeren al weer zichtbaar.

Transparante tijden.

In oude Keltische tijden schijnt men op 31 oktober Samhain te hebben gevierd, het Keltische nieuwjaar. Men geloofde dat op deze dag de scheiding tussen de zichtbare en de onzichtbare wereld, waar de zielen in de geestenwereld huisden, heel dun - transparant - was. Zo kon je gemakkelijker contact maken met deze wereld.
Halloween (31 oktober) Allerheiligen en Allerzielen ( 1 en 2 november) hebben hier mee te maken.
Ook hier een stilstaan bij de zielen die uit het bestaan zijn verdwenen; wij mensen zijn maar pluisjes gezien vanuit de eeuwigheid.

De transparante zaadpluizen zijn van de Clematis Tangutica; wel een beetje een (prettige) woekeraar. Op de onderste foto zie je de tere bloeiwijzen van de plant.