Een band met mijn stokoude koffieplant: Coffea arabica "nana"

Een plantenliefhebber kan het niet laten ook binnenshuis het een en ander te laten groeien en bloeien. Mijn oudste kamerplanten zijn twee koffieplanten van de soort Coffea Arabica "nana",die een leeftijd van 41 jaar hebben bereikt.

Dat weet ik zo goed omdat ik, toen ik de bestelde zaden in de grond stopte, zwanger was van mijn nu haast 41 jarige jongste zoon. En toen hij geboren werd, stonden de jonge koffieplantjes op de vensterbank. Er zijn destijds drie plantjes opgekomen, waarvan ik er nog twee heb (zie hierboven en hier beneden). Ik koester deze planten én hun nazaten uiteraard.

de tweede bejaarde koffieplant

Een koffie-plant is een tropische plant en de Arabica-soort komt van oorsprong uit Ethiopië en is vanaf 1700 over de wereld verspreid. De Arabica-koffie geldt nog altijd als een van de beste soorten. Hij gedijt in tropische en sub-tropische streken, heeft groenblijvend, glanzend blad en kan wel 5 meter hoog worden.

De "nana" , een dwergsoort dus, kán in de huiskamer ongeveer twee meter worden, maar is door snoeien goed in bedwang te houden. De maximum leeftijd van koffieplanten schijnt zo'n twintig tot dertig jaar te zijn; in elk geval zijn de mijne dus stokoud. Door geregelde snoei zal hier een herhaalde verjonging zijn opgetreden.

de stammen van de beide 41-jarige koffieplanten

De zaden, bleke, uiteraard ongebrande koffieboontjes, zijn te bestellen bij zaadhandelaren. Ze komen in vochtige, normale potgrond na een week of zes pas op, dus tergend langzaam.

In de huiskamer is de plant goed te houden, hij houdt van schaduw, van zonlicht krijgt hij bruine bladranden. Als hij te donker staat zal hij niet bloeien, en dan krijg je dus ook geen bessen.

Dat bloeien doet de plant pas als hij minstens 4 jaar oud is. De bloesem verschijnt in de zomer, ze geuren heerlijk ( zoals een Gardenia geurt, de planten  zijn familie van elkaar (Rubiaceae), maar leven maar een dag.

de bloesem van de koffieplant

 De bessen zie je langzaam ontstaan vanuit de bloeiwijze, ze zijn eerst groen en kleuren dan geleidelijk rood en tenslotte donkerrood. Het hele proces van bloem tot gerijpte bes kan 8 tot 12 maanden duren. Het is natuurlijk mogelijk om de boontjes uit de rijpe bessen te peuteren, ze te laten drogen en ze in een droge koekenpan te roosteren. Ik heb dat nooit gedaan, want het is niet eenvoudig. Bovendien leverde één plant mij niet meer dan hoogstens 5 tot 10 rijpe bessen per jaar op; voor een redelijke oogst hoef je de plant dus echt niet aan te schaffen.

de ontwikkeling van de bessen: groen, rijpend en verdroogd

Wanneer ik eigen koffieboontjes wil zaaien, doe ik dat niet zoals wordt voorgeschreven ( boontjes uit de rijpe bes peuteren, drogen en vrij snel zaaien).

Die methode leek mij niet natuurlijk. Ik liet de bessen volledig uitdrogen aan de struik zelf, haalde ze er dan pas af en stopte ze in de grond.

Ik deed dat voor het gemak bij de potrand van de moederplant en dan een centimeter onder de grond. Omdat de ontkieming zo langzaam gaat, kan er op die manier minder snel iets misgaan bij het vochtig houden van de grond. dan wanneer ze in een apart potje worden gezaaid. Op mijn manier krijgt het gezaaide boontje automatisch voldoende water.

En natuurlijk is het een grote verrassing, wanneer je na weken ineens jong plantjes ziet verschijnen, de kinderen van je eigen koffieplant.

de jongste nazaat, ca. 4 jaar oud

En inmiddels heb ik ook al kleinkinderen van de moederplant; haast een hele koffieplantage:

de "plantage" op de overloop

N.B. Januari 2019:
De drie oudste koffieplanten zijn begin 2019 helaas overleden.
Ik denk dat twee dingen hen fataal zijn geworden: de hete zomer van 2018 en een poging van mij om door snoei de planten nieuw leven in te blazen.
Een wijze les: pas altijd op wanneer je een zwakke plant, die al geleden heeft,  terug snoeit. Liever gezegd: doe het niet. Het kan de genadeslag zijn!
De twee oudste planten zijn 45 jaar oud geworden.
Ik heb nog een kleinkind van de oudsten, die ik uiteraard koester.