Wespenkoningin gaat in mijn moestuinbak wonen.

Een aantal dagen geleden zat ik ‘s avonds wat te mijmeren op de stoel bij mijn experimentele moestuinbakken die ik twee jaar geleden had ingericht volgens het principe van de Hügelkultur / permacultuur .

Het leek net of er twee vechtende insecten over mijn hoofd heen vlogen. Even later zag ik een grote wesp langdurig rommelen achter een aardbeiplant in de grote moestuinteil. Er lag ook een dode wesp. De koningin zou in die bak toch niet bezig zijn met een nest? (zie rode streep in de bak hieronder)

Het zou een ideale plek ervoor zijn: de basis van deze bak bestaat immers uit grote stukken vermolmd hout met ruimte’s ertussen.

De volgende dag ging ik er een paar keer heen om te observeren. Met een tussenruimte van een aantal minuten zag ik de wesp uitvliegen en later weer terugkeren.

Die nacht zag ik in mijn dromen het nest uitgroeien tot een teilvullend wespennest met tientallen werksters, die in augustus heerlijk kwamen meegenieten van onze zoetigheden op het nabijgelegen terras.

Daarbij ben ik allergisch voor wespensteken, hoewel gedesensibiliseerd.

Wat te doen? Mijn mooie moestuinbak met bodemleven laten volspuiten met gif door een professional leek me niet fijn en kost ook nog eens 65 euro. Zelf ingrijpen is geen optie.

Die middag kwam een goede vriend langs,  groot natuurvriend met kennis van zaken.

Toen hem het probleem werd voorgelegd en hij ons tot in detail had bevraagd over de wespenactiviteit aldaar, besloot hij dat het vrijwel zeker om een klein, beginnend nest ging, dat hij wel durfde te verwijderen.

Hij keerde mijn teil voorzichtig om, en ja, daar kwam een nestje te voorschijn, ter grootte van een tennisbal. Hij vroeg om een grote pot en zag kans het nestje alsmede de koningin én een jonge wesp in de pot te krijgen. Hij zou het nest meenemen naar een rustige plek, waar het geen overlast kon geven.

Wat is zo’n nest mooi! Je ziet hieronder de cellen, door de koningin gemaakt uit fijngekauwde houtvezels ( de wesp heet papierwesp). In de cellen legt de koningin eitjes. Daaruit ontstaan larven, je ziet ze als gele bolletjes zitten in de cellen. Wanneer het zover is, dat de larven zich gaan verpoppen, worden de cellen dichtgemaakt: je ziet de witte dekseltjes zitten bij een aantal cellen. Als ze verpopt zijn komen de jonge werksters te voorschijn. De kleine wesp, die je linksonder de koningin ziet, is zo’n jonge werkster. 

De larven worden gevoed met een papje van fijngekauwde gevangen insecten. De insectenprut wordt aanvankelijk door de koningin toegediend aan de eerste larven, later nemen de werksters deze taak over. Zij verzorgen dan ook de koningin. De larven schijnen een zoetige stof af te scheiden, die de wespen oplikken. Wanneer in de loop van augustus het nest zijn einde gaat naderen, de koningin oud wordt en en minder larven worden geproduceerd, gaan de wespen de zoetigheid elders opzoeken en dan krijgen wij er last van.

Zo in de loop van september sterft het nest uit, de oude koningin en de werksters overlijden. De nieuwe koninginnen uit het nest hebben gepaard met een aantal mannetjes, die daarna ook niet meer nodig zijn. De koninginnen, zichtbaar groter dan een gewone werkster, zoeken een plaats om te overwinteren en dat kan ook in je huis zijn.

In het voorjaar komen ze dan wat sloom te voorschijn en gaan op zoek naar een nieuwe plek om een nest te maken. Dat is dus vaak in de grond, in een composthoop en in een takkenhoop. Er waren dit voorjaar trouwens opvallend veel wespenkoninginnen.

Het is best nuttig om in je eigen tuin alert te blijven op insectenbewegingen.

Ikzelf ben jaren geleden haast vermoord door een aantal woedende wespen, die me aanvielen toen ik een na snoeiwerk een tak in de takkenril wilde steken.

Wespennesten hoeven alleen maar te worden weggehaald, als ze op plaatsen zitten, waar ze voor jou erg hinderlijk gaan worden. Wespen vangen heel wat andere insecten weg en hebben hun nut.

Wanneer je eind augustus een nest in een uithoek van je tuin vindt en je gaat bij wijze van spreken begin september twee weken met vakantie, dan hoef je niets te doen. Wij hadden die ervaring vorig jaar, het nest was half september volledig inactief geworden.

Schakel voor opruimen in principe altijd een professional in. Wespensteken zijn niet ongevaarlijk. Een allergische reactie kan onverwacht optreden, ook al ben je vaker zonder problemen gestoken.

Ik heb ervaring :-(

De moestuinbak is inmiddels zoveel mogelijk in de oude staat teruggebracht.

In de krochten van het afgelopen tuinjaar.

Er gebeuren soms dingen in je tuin waar je pas later - bij toeval - weet van krijgt.

Vandaag, tijdens mijn tocht door de tuin kwam ik op een plek, waar ik normaal niet kom. Wat zie ik daar voor raar gat langs de oude biels in de grond?

Een minstens 40 cm uitgegraven gat met allerlei overblijfselen eromheen van... een wespennest. Duidelijk langer geleden vakkundig en diep uitgegraven. Het fototoestel erbij gehaald, checken en zoeken op internet.

De enige die dat op zo'n manier doet is de wespendief, een roofvogel, die wel wat lijkt op een buizerd. Er staat een aardig filmpje van de natuurfotograaf Michiel Schaap op internet, waarin je ziet hoe deze vogel dat doet.

Het is niet zeker, maar bepaald niet onwaarschijnlijk dat deze vogel aan het eind van de zomer bezig is geweest zich te voederen met de larven van de wespen in dit door hem gevonden nest. Hij is zó gebouwd, dat de verontruste wespen hem niet kunnen deren.

De vogel komt is in deze streken niet talrijk, en overwintert ook nog eens in Afrika. Hij eet graag de larven van wespen en bijen.

Uiteraard moeten we de mogelijkheid openhouden dat een ander dier hier bezig is geweest met graven, maar waarom dan op deze plek?

Hierboven  zie je nog eens duidelijk hoe ingenieus en mooi de wespen, van gekauwde houtresten een soort papier-maché maken om de cellen te vormen, waaruit het nest bestaat.

Uiteraard waren we benieuwd hoe het er ín het gat uitzag. Durf ik mijn hand met fototoestel in het gat te steken? Dit zijn toch echt de krochten van de tuin.

Heel spannend, maar met leuk resultaat: resten van het nest zijn ook nog onderaards aanwezig.

Mijn vaste lezers weten wel dat ik gemengde gevoelens heb bij wespen, sinds ik vijf jaar geleden een stok in een wespennest in mijn takkenhoop stak. Dat kostte me op een haar na het leven. En mijn immunotherapie ( het equivalent van twee wespensteken één maal per 6 weken - gedurende 5 jaar - per injectie toegediend krijgen) loopt over twee maanden ten einde. Ik zou dan levenslang immuun zijn voor de ernstiger gevolgen van wespensteken.

Desondanks blijkt uit mijn vondst dat een wespennest op een vreemde plaats in de tuin kan zitten: in de grond naast een biels, tegen het huis aan, in een takkenhoop. En: niet eens aan de zonkant.

En je kunt maar beter niet in zo'n levend nest trappen...

De natuur was mij goed gezind: een ander wezen heeft het nest opgeruimd.

Ik ben benieuwd waar de overwinterende koningin het volgend jaar haar nest gaat bouwen...