Teken in mijn tuin: dat vereist strengere preventie.

teek in mijn teen

Nadat ik vorig jaar in mei en juni al 9 tekenbeten had opgelopen in mijn eigen tuin, besloot ik mijzelf een strengere tekenpreventie op te leggen.

Mijn score de afgelopen 22 jaar in de tuin ligt tussen de 100 en 110 genoteerde tekenbeten, allen binnen 24 uur verwijderd. Dank zij een nauwgezette tekencontrole elke avond en de verwijdertechniek van mijn echtgenoot (zie ook eerdere blogposts over teken).

Het ging hierbij meestal om de kleine onvolgroeide teekjes, de nimfen. Deze kunnen ook al de borreliabacterie dragen. Zie hieronder een nimfje op plakband naast rijstkorrels.

Overigens heeft mijn echtgenoot in de tuin nog nooit een teek opgelopen!

Mijn volgers weten dat ik een ecologisch beheerde, zo natuurlijk mogelijk ogende tuin heb, waarin planten en allerlei gedierte veel vrijheid hebben. Helaas ook een mooie plek voor teken, die op uitstekende grasjes en takjes of verstopt in de strooisellaag zitten.

Bovendien ligt Zuid Oost Friesland in een gebied met een flinke tekendichtheid.

Ik beschermde mij de afgelopen jaren vooral met middelen, die vermelden een reukbarrière te vormen tegen teken ( Picksan Tekenstop Spray - niet meer verkrijgbaar, tea trea oil produkten).

Ik moest langzamerhand onder ogen zien, dat deze produkten onvoldoende bescherming boden.

Ook, als ik maar even iets in de beplanting vastpakte: wie doet dat niet al lopend door de tuin.

Maatregel één, die ik vanaf eind juni vorig jaar ben gaan toepassen is om ervoor te zorgen dat de paden, waarop ik dagelijks loop, zo veel mogelijk vrij zijn van overhangende beplanting. Dat betekent regelmatig handmatig knippen met de heggenschaar of uittrekken van te opdringerige randbeplanting.

Maatregel twee is het toepassen van een spray en een roller met Deet ( roller 30% en spray 40% Deet). 

Ik spray dan langs de sokken en langs de broekspijpen (dan komt het spul minimaal op mijn huid) en smeer met de roller om mijn polsen heen (vanaf de enkels en de polsen komen de meeste teken “binnen”). 

Hieronder mijn polsen even aangekleurd om te tonen hoe.

En soms nog tuinhandschoenen, die met PMD gesprayd worden (voor PMD zie verderop)

Deet is eerste keus bij tekenpreventie. Het spul ruikt nauwelijks.

De polsen was ik altijd even met zeep na gedane arbeid, dat gaat heel gemakkelijk. De met Deet ingespoten broek en sokken verwissel ik trouwens ook meestal na het buiten spelen.

Alternatief: wanneer Deet niet mag ( kleine kinderen) of wanneer je dat niet wilt is er als alternatief de middelen op basis van lemon-eucalyptus extract met de werkzame stof P-menthaan-3,8 diol (PMD) in een voldoende hoge concentratie van bij voorbeeld 19,2 % in Anti teek spray van Care Plus.

Dit spul werkt ook afdoende bij mij, maar ik vind de penetrante lucht heel vervelend en licht irriterend voor de ogen. Buiten sprayen helpt al en de ingespoten broek en sokken na gedane arbeid uitdoen ook.

Alternatief twee: in Engelstalige websites lees ik dat ook producten met minstens 20% Icaridin (ook bekend onder de naam Saltidin en Picaridin) wordt genoemd als een effectief middel zonder gezondheidsrisico's.
Er bestaat zo'n spray van het merk Moskito Guard, het is een aangenaam geurende milk. Moeilijk te krijgen, google bij webwinkels.
N.B. Vele drogisten verkopen Zen'sect Tropical spray met 15% Icaridin.
Heeft ook een aangename geur en is minder milk-achtig dan de Moskito Guard, zodat ik hem ook op sokken en broek kan spuiten.

De geur van hetzelfde spul PMD in een hele lichte concentratie van slechts 3% zit in het al genoemde en al jaren door mij gebruikte Picksan Tekenstop Spray. Die concentratie is te laag.

De geur ervan is niet onaangenaam en veel beter te verdragen, ik heb er geen last van.

Ik gebruik het nog steeds als ik heel even de tuin in loop, ik spray het dan op, enkels en polsen. Echter:
N.B. Picksan Tekenstop Spray blijkt inmiddels niet meer verkrijgbaar.
Daarvoor in de plaats neem ik Zen'sect tropical spray

Bij alle klusjes in de tuin pas ik maatregel twee toe, soms gecombineerd met het alternatief PMD.

Als ik écht de bosjes inga, dan doe ik laarzen aan, die ik uiteraard ook spray. En ik doe een gesprayde pet op.

En als het heel warm weer is? Terughoudend zijn met tuinklusjes, want bloot de beplanting in betekent een feest voor de teken. Anders kleren aan en sprayen.

Het is duidelijk dat ik de maatregelen ook toepas, als we naar het bos gaan.

Nadat ik vorig jaar het strenge beleid ben gaan toepassen, had ik in augustus nog één tekenbeet.

Dit jaar heb ik in maart een tekenbeet opgelopen, toen ik dacht dat ze nog niet actief waren (ja, dus).

En de twee tekenbeten van de laatste drie weken liep ik op, toen ik tóch even onbeschermd door de tuin liep.

Het leven is soms sterker dan de leer.

Overigens schijn ik nog steeds vrij van Lyme te zijn. Er is wel eens getest, maar daar kwam niet duidelijk iets uit. En ik heb geen symptomen.

Geen verschijnselen is geen test én geen Lyme, zegt mijn huisarts.

Dus gaan we vrolijk door met genieten van de tuin met verstandig beleid ;-)

Teek in mijn vel.

ware grootte

Vanmorgen 8 uur:

"Er zit een teek in mijn knieholte!"

Slaapdronken echtgenoot: "Ik heb je gisterenavond nog helemaal gescand."

Hij kijkt: "Er zit niks hoor."

"Je hebt je bril niet eens op, er zit een zwart puntje met wat rood eromheen."

Bril op. "Ja, je hebt gelijk"

6x vergroot

 Half uurtje later:

"Kijk, ik heb een foto gemaakt; hij zit er met zijn kop in."

"Waar zit z'n kop?"

"Je hebt in al die jaren al 75 teken uit me gehaald, weet je nu nog niet waar z'n kop zit: van voren!"

"Op die foto zie ik het niet goed..."

"Achter de kop, vóór dat dikke achterlijfje, dáár moet je hem pakken met die tang"

"........"

Tekentang, loep erbij, alcohol + watje voor ontsmetting ná de operatie.

Rustig blijven, vertrouwen op de trekkracht van echtgenoot, níet kijken, géén commentaar geven.

"Ik heb hem."

"Zit er nog wat in? Ik zie nog een zwart stipje."

Echtgenoot poetst met alcohol:

"Niet meer dan één pootje zit er misschien nog in"

-----------------------------------

Overigens alle lof aan mijn echtgenoot, die altijd maar weer geduldig reageert op mijn melding "kijk, hier onder mijn vinger, is dat een teek?" en die inderdaad vanaf 1999 al zo'n 75 teken uit mij heeft getrokken!

Tenslotte: ik test een nieuw spulletje als stankbarrière tegen teken: Chi Eerste hulpbalsem "met 7 aromacomponenten". Ik smeer er voeten en benen mee in, de eerste indruk is dat teken mij walgend laten passeren. Maar voor een mens ben je dan aanvankelijk ook niet te genieten....

Ik zal na het seizoen mijn bevindingen melden.
N.B. Het helpt niet. Zie voor mijn laatste preventieopvatting mijn meest recente post.

Een échte voorjaarsdag: lusten en lasten.

Ondanks het buitengewoon koude weer van dit voorjaar, gaat de natuur gewoon zijn gang.

Vanmorgen maakte ik een foto van een stukje tuin, dat ik op 9 april ook vastlegde. Toen kon ik haast niet geloven dat het desolate plekje (zie hier beneden) ooit weer iets zou gaan worden. En zie hierboven. Geduld: dat is een goede eigenschap voor ieder die tuiniert.

Maar gisteren was het dan eindelijk een echte voorjaarsdag. Na zondag nog in winterjas met maillot onder de lange broek bij zo'n graad of 9 in de kille wind te hebben gelopen, kon je gisteren eindelijk bij ruim 19 graden in een mild zonnetje in de tuin bezig zijn. Wat was dat heerlijk. Vogelgeluidjes, rondzoemende hommels, koolwitjes, veel bloeiende planten, de rododendron op punt van uitlopen... Hier verlangen we nu de hele lange, en ook nog eens wreed verlengde, winter al naar.

En in de namiddag met een boekje en een glaasje wijn dromerig het oog over al deze weelde laten glijden, ik had me weer helemaal verzoend met mijzelf, de anderen en de wereld.

Maar 's avonds liet de natuur zich weer even van de andere kant zien: er zat weer een teekje in mijn arm. En een uurtje later zag ik er ook een in mijn andere arm. Mijn geduldige echtgenoot trok ze er weer uit. Omdat ze met zekerheid binnen 24 uur waren verwijderd, hoef ik me er niet al te druk over te maken, besmetting met de borrelia-bacterie is dan vrijwel uitgesloten.

Maar toch. Vanmorgen werd ik - uren te vroeg - wakker waarna vele sombere gedachten over teken in mij opkwamen. Mijn kansen op de ziekte van Lyme stegen per minuut en mijn ogen en die van mijn echtgenoot om teken waar te nemen werden steeds slechter, laat staan ons vermogen om ze te verwijderen. Op alle grassprieten in de tuin zaten clubjes hongerige teken te wachten tot het moment dat ik daar voorbijkwam. Hoe kon ik toch op het idee zijn gekomen om zulke smalle paadjes te maken, met zoveel begroeiing ernaast. Ik moest toch alles eens wat beter gaan bijhouden naast die paadjes. Maar verdorie, het was daar de laatste weken toch ook geen weer voor geweest...

En zo ging ik allerlei strategieën liggen bedenken en besloot ik mijn eigen, nuchtere blog hierover van het vorige jaar nog maar eens door te lezen...

Dus stond ik maar op om het teekgebeuren uit mijn hoofd te zetten. En wat zag ik toen ik in de spiegel keek? Op mijn keel? Juist: de derde teek.

Teken in de tuin.

           Tekennimf: dit is twee keer ware grootte; klik en zie de pootjes.

Zie vooral ook mijn meest recente tekeninfo hier

Daar had ik gisteren in mijn eigen tuin dus weer de eerste tekenbeet van dit jaar te pakken! Gemiddeld loop ik elk tuinseizoen zo'n twee tot vijf beten op. Steeds gaat het om beten van de nimf, de nog niet volwassen teek.

Hoe kan dat nou? Hier lopen geen schapen rond maar wel muisjes en vogels. Dat zijn tussengastheren voor de larven en de nimfen; de volwassen teken zoeken grotere gastheren op. Maar ook de nimfjes pakken graag een mens.
Die nimfen en teken kruipen in grassprieten en andere planten omhoog en wachten tot er een bloot been of arm voorbijkomt en kruipen erop, waarna ze op zoek gaan naar een lekker warm en vochtig plekje om zich in te graven in de huid om wat van je bloed op te zuigen. Dat is tot daar aan toe, maar één op de vijf teken is besmet met de Borrelia-bacterie die de ziekte van Lyme kan veroorzaken. En die kwaal moet je serieus nemen, ik ken in mijn directe omgeving enkele mensen, die de ziekte hebben opgelopen.

Nu zal iemand in een tuin met brede, verharde paden en weinig overhangende planten minder risico lopen dan de bezitter van een wilde tuin met leuke overhangende grassen en smalle romantische paadjes, die ook nog eens in allerlei rare houdingen in de beplanting gaat hangen om die mooie waterjuffer te fotograferen.

Wat te doen? Als preventie wordt aangeraden je armen en benen bedekt te houden, je broekspijpen in je sokken te stoppen, een hoed met rand te dragen en je in te spuiten met Deet minstens 30% .
Ja, ja... ik zie me al lopen op warme, zonnige dagen als gisteren... Dat is in je tuin toch nauwelijks haalbaar. Wat doe ik dan wel?

Er bestaat een spray op natuurlijke basis, Pick San, die 3 tot 5 uur lang een reukbarrière schept, waardoor teken hopelijk niet op je kruipen. Dit spul, ook voor kinderen vanaf drie jaar  te gebruiken, staat bij de keukendeur en steeds als ik naar buiten ga spray ik de enkels, eventueel ook polsen en hoedje.
Ook tea tree produkten worden wel gebruikt als reukbarrière, maar sommige mensen zijn daar allergisch voor en je stinkt zelf een uur in de wind ;-)
Een reukbarrière laat bij mij toch nog wel geregeld een teek passeren ;-((

Effectiever is het om je huid in te smeren met een Deet-produkt.
Ga ik echt wieden of snoeien of anderszins in de bosjes rommelen, dan kleed ik me wel volgens de voorschriften en spray ik ook nog eens met een Deetprodukt. Je moet wel een produkt met minstens 30% nemen; dat werkt 5,5 uur. Voor kinderen beneden drie jaar mag je niet boven de 30% gaan.

Dit beleid heeft het aantal tekenbeten bij mij gereduceerd van zo'n vijf tot zes naar twee tot drie.

Héél belangrijk is dat je elke avond je hele lichaam op teken checkt! Ook kleine kinderen checken. Grote kinderen instrueren. Die beestjes hebben een voorkeur voor warme, vochtige plekjes: dus knieholtes, elleboogholtes, achter broekbanden en bh-bandjes, de bilspleet, de edele delen en het hoofdhaar.
Met de kreet "er komen pootjes uit mijn navel" is een stoere motorrijder uit onze familie ooit op een avond in paniek naar de dokterspost gereden...

Wees behalve op volwassen exemplaren ook bedacht op alle minuscule zwarte pikkeltjes, dat zijn nimfjes: loupe erbij. Kijk naar de instructies op de officiële tekensite over het verwijderen met een tekentang: rustig trekken, draaien is alweer achterhaald. Daarna ontsmetten met alcohol. Als de teek binnen 24 uur verwijderd is, is de kans op besmetting met de Borrelia bacterie klein.
Via diezelfde site kan je de verwijderde teek opsturen en laten testen en een account aanmaken om je tekencontacten bij te houden. Dit om de wetenschap te dienen, want de uitslag komt pas na 8 maanden. Ik weet niet of in België deze mogelijkheid ook bestaat.

Ik realiseer me heel goed dat mijn redelijk laconieke houding ten opzichte van deze beestjes voornamelijk berust op de aanwezigheid van een echtgenoot die met loupe en tekentang altijd weer bereid is op afroep deze verwijderoperaties te plegen.  Wat, als je alleenwonend bent zonder intieme partner op afroep?
Met een vergrotende spiegel kom je een eind met betrekking tot de diagnose, maar er zijn écht plaatsen waar je zelf niet bij kan komen. En doktersposten met handige assistentes zijn 's avonds, in het weekend en tijdens feestdagen niet altijd gemakkelijk te bereiken....
Over dit soort problemen moet je in zwoele, slapeloze nachten maar liever niet gaan liggen tobben....

Ik ben benieuwd naar ervaringen van de medebloggers met teken, ook in de tuin, en over jullie preventietips.