Rosa glauca: wild roosje met aparte bladkleur.

Nu zélfs rozen, die we jaren hadden en die sterk leken, zo geleden hebben van de late, strenge vorst in februari zijn we weer gaan kijken naar de wilde rozen, die deze periode zonder schade hebben doorstaan.

Eén daarvan is de bergroos (Rosa glauca) die in berggebieden in midden-Europa voorkomt.

Deze, hier al volwassen roos, heeft geen enkele schade opgelopen.

Wat vooral opvalt bij de Rosa glauca is het paarsig-grijze blad, dat afhankelijk van de standplaats donkerder of wat lichter kan zijn. De roos kan tussen de twee en drie meter hoog worden en is zo een goede plant voor wilde hagen en voor bosranden. Bij ons staat hij aan de rand van een bosschage en gaat daar mooi overhangen. De bloemen zijn vrij klein, teer en karmijnroze. De bloeitijd is juni, juli en in de nazomer komen er mooie, donkerrode bottels. Wat schaduw wordt goed verdragen.

Als je de bijzondere bladkleur slim als achtergrond weet te gebruiken, kan je hele mooie combinaties maken met andere blauwgrijze planten.

De historie van onze roos is wel aardig. Toen we zo'n twintig jaar geleden in Apeldoorn woonden, had de Gemeentelijke Plantsoenendienst deze roos langs de rondweg geplant. Toen viel hij me al op. Wij woonden daar niet zo ver vandaan en ja; als je naar een plant verlangt, wil de natuur je nog wel eens verrassen: er kwamen een paar zaailingen op in onze tuin. En een daarvan is onze mooie bergroos.

Stokjes zetten: potje erop.

Stokjes zetten bij planten: daar heb ik eigenlijk een hekel aan. Géén gezicht...

Maar soms ontkom je er niet aan; in de moestuin bij voorbeeld: bonen, tomaten...

Verder moet een plant zich zelf kunnen redden, ook bij een beetje meer wind...

Maar ja, hoe is de praktijk: wanneer een mooie plant omvalt en met een klein steuntje weer overeind komt, tja, dan plaats óók ik zo onopvallend mogelijk een stokje.

En dan komt het moment dat je in die buurt aan het scharrelen bent, je bukt om iets beter te bekijken en ja... daar prikt het stokje in je slaap, net naast je oog...

En daarom hebben – volgens mij Engelse tuiniers – bedacht om op die stokjes een potje te zetten, gewoon om je ogen te beschermen. Dat is niet vergezocht: elke oogarts kent enkele tuinliefhebbers die zich met oogletsel hebben gemeld vanwege zo'n niet opgemerkt stokje...

Vandaar dat ook ik, na zo'n prikje in mijn wang van een tomatenstokje - ik moest even kijken of het bloemetje van de buurplant écht aan het opengaan was - maar weer zo'n bloempotje op het stokje heb gezet.

Je kunt daar natuurlijk ook oude yakultflesjes voor nemen, die zitten wat steviger op de wind, maar staan lelijk.

Óf je bedenkt een designoplossing:

Muurleeuwenbek; een eigenzinnig kruipertje.

Een klein kruipertje met fijne paarsig-witte bloemetjes, dat voorkomt op muren, in spleten tussen stenen, vocht- en schaduwminnend is: de muurleeuwenbek (Cymbalaria muralis).
In onze tuin heb ik jaren geleden een klein plukje geplant en nu heeft het zich overal gevestigd waar stenen zijn, in hoekjes en gaten; zelfs aan de warme zuidzijde van het huis tussen het grind. Maar daar wordt hij tijdelijk inactief als het warm en zonnig is. De bloemen zijn niet groter dan een erwt, en verschijnen officieel tussen april en september, maar ik heb het idee dat op gunstige plekjes het hele jaar wel ergens een bloemetje zit. Tijdens periodes van vorst vriezen de uitlopertjes dood, maar moeiteloos verschijnen ze weer in het vroege voorjaar.
Al vaak heb ik bewortelde plantjes weggegeven aan liefhebbers: maar het eigenzinnige plantje weigert daar soms aan te slaan. Waarschijnlijk  is kalkhoudend gesteente toch een sleutelwoord. Op een aantal plaatsen heb ik stapelmuurtjes, ook gewoon van oude, gevonden bakstenen, en als de grond daar wat zanderig en niet te zuur is, slaat het plantje aan de schaduwkant ervan vrij makkelijk aan.
Op sommige stenen traptreden moet ik het zelfs wegtrekken omdat deze anders volledig overgroeid raken.
Ook dit plantje heeft me een verrassing bereid: een paar jaar geleden zag ik ineens een witte variëteit verschijnen. Dat zijn steeds weer leuke dingen.

Deze gedraagt zich trouwens bescheidener dan zijn gekleurde familielid.
De muurleeuwenbek behoort tot de gewone muurflora in onze streken, maar is, naar men aanneemt, in de 17e eeuw vanuit Zuid-Europa in Nederland ingevoerd.
Als het in je tuin aanslaat, heb je er een heel aardig klein en kleurig kruipertje bij.

De meidoorn: bomenkalender nr.6.

Waarom vond ik het ook al weer leuk om elke maand een wat meer persoonlijke beschrijving te geven van een boom, die volgens een oude Keltische bomenkalender bij deze periode past? Omdat op deze kalender bij alle maanmaanden bomen horen, die de mensen al van oudsher aanspreken.

Het zijn bomen van onze streken, die we allemaal kennen, en die ik beter wil leren kennen. Op drie na heb ik ze in de tuin. Allemaal heb ik ze als “boom in pot”, bonsai durf ik ze nauwelijks te noemen omdat ik zeer terughoudend ben in het stileren. In de pot kan ik ze, hoop ik, een leven lang meeslepen...

Bij de periode van 13 mei tot 9 juni hoort de meidoorn of hagedoorn. Hij komt niet voor in onze tuin met wat zurige grond. Ik moet er zelfs naar zoeken, in bosranden. Ik heb daarom hierboven een mooi exemplaar uit het Wageningse arboretum op de eerste foto gezet.

De meidoorn voelt zich beter thuis op matig droge, kalkhoudende klei- of leemgrond. De duinen bij voorbeeld. Een hele mooie blog over deze boom in de duinen vind je “Bij Duin”.

De meidoorn bloeit prachtig in mei, met kleine, fijne, roosachtige, geurende meest witte bloemetjes – de boom behoort dan ook tot de roosachtigen. Roodbloeiende soorten zijn meest cultivars. In de nazomer verschijnen de kleine rode bessen, die eetbaar zijn.

                                     (twee foto's hierboven Wikipedia)

 De boom kan wel 500 jaar oud worden; solitaire, “windgestriemde” exemplaren kunnen een prachtige vorm hebben.

In onze streken vind je twee soorten. De eenstijlige meidoorn, Crataegus monogyna, is een boom die wel 10 meter hoog kan worden. De bladeren zijn dieper ingesneden dan die van de andere soort, de tweestijlige meidoorn, Crataegus laevigata, die meer een struik van 4-5 meter wordt.

Door de grote, scherpe doornen werden en worden meidoorns nog veel als omheining gebruikt. In feite is het ons prikkeldraad van vroegere tijden. Ook deze boom werd in vroeger tijden als heilig beschouwd en gold als beschermer van de mens.

Maar ook speelde de boom een rol bij huwelijksplechtigheden in het voorjaar, waarbij hij geacht werd de vruchtbaarheid te bevorderen. Maar, vreemd genoeg, konden bladertakken in bed juist de kuisheid bevorderen – vanwege de doornen?

De boom is niet giftig; blad, bloesem en bessen worden gebruikt in de natuurgeneeskunde en de homeopathie en kunnen vooral bij milde hartproblemen een rol spelen. Het spreekt vanzelf dat we in dit geval niet zonder artsbezoek gaan experimenteren.

Een boeiende boom, waarvan naast de wilde soorten ook veel cultivars bij kwekers te koop zijn.

Op het eerste gezicht 6: juni.

Het is alweer tijd om met een aantal mede-groenbloggers maandelijks hetzelfde stukje van je tuin op de foto te zetten.
Het is duidelijk dat we nu te maken hebben met één van de mooiste periodes in de tuin. Alles is vers groen, de nuances in groen vallen ook erg op: begin van de zomer.
Op de bovenste foto van de achtertuin is de rhododendron aan het einde van z'n bloei. Rechts op de foto zie je het sterrenlook, de geraniums gaan komen, de lissen aan het eind van de vijver en overal doorheen de schijnpapavertjes (klik om de foto te vergroten).
Op de onderste foto van de zijtuin ook veel geraniums, de boom naast de in bolvorm gesnoeide hulst is een tamme kastanje, die ik dit voorjaar eens niet geknot heb, omdat ik begrepen heb dat een jaarlijkse knotbeurt wel een grote aanslag op de gezondheid van een boom is. De jonge vogels in de tuin vinden het een prima boom voor vliegoefeningen.
Voor het eerst in deze serie dus de groene weelde terug!

Teken in de tuin.

           Tekennimf: dit is twee keer ware grootte; klik en zie de pootjes.

Zie vooral ook mijn meest recente tekeninfo hier

Daar had ik gisteren in mijn eigen tuin dus weer de eerste tekenbeet van dit jaar te pakken! Gemiddeld loop ik elk tuinseizoen zo'n twee tot vijf beten op. Steeds gaat het om beten van de nimf, de nog niet volwassen teek.

Hoe kan dat nou? Hier lopen geen schapen rond maar wel muisjes en vogels. Dat zijn tussengastheren voor de larven en de nimfen; de volwassen teken zoeken grotere gastheren op. Maar ook de nimfjes pakken graag een mens.
Die nimfen en teken kruipen in grassprieten en andere planten omhoog en wachten tot er een bloot been of arm voorbijkomt en kruipen erop, waarna ze op zoek gaan naar een lekker warm en vochtig plekje om zich in te graven in de huid om wat van je bloed op te zuigen. Dat is tot daar aan toe, maar één op de vijf teken is besmet met de Borrelia-bacterie die de ziekte van Lyme kan veroorzaken. En die kwaal moet je serieus nemen, ik ken in mijn directe omgeving enkele mensen, die de ziekte hebben opgelopen.

Nu zal iemand in een tuin met brede, verharde paden en weinig overhangende planten minder risico lopen dan de bezitter van een wilde tuin met leuke overhangende grassen en smalle romantische paadjes, die ook nog eens in allerlei rare houdingen in de beplanting gaat hangen om die mooie waterjuffer te fotograferen.

Wat te doen? Als preventie wordt aangeraden je armen en benen bedekt te houden, je broekspijpen in je sokken te stoppen, een hoed met rand te dragen en je in te spuiten met Deet minstens 30% .
Ja, ja... ik zie me al lopen op warme, zonnige dagen als gisteren... Dat is in je tuin toch nauwelijks haalbaar. Wat doe ik dan wel?

Er bestaat een spray op natuurlijke basis, Pick San, die 3 tot 5 uur lang een reukbarrière schept, waardoor teken hopelijk niet op je kruipen. Dit spul, ook voor kinderen vanaf drie jaar  te gebruiken, staat bij de keukendeur en steeds als ik naar buiten ga spray ik de enkels, eventueel ook polsen en hoedje.
Ook tea tree produkten worden wel gebruikt als reukbarrière, maar sommige mensen zijn daar allergisch voor en je stinkt zelf een uur in de wind ;-)
Een reukbarrière laat bij mij toch nog wel geregeld een teek passeren ;-((

Effectiever is het om je huid in te smeren met een Deet-produkt.
Ga ik echt wieden of snoeien of anderszins in de bosjes rommelen, dan kleed ik me wel volgens de voorschriften en spray ik ook nog eens met een Deetprodukt. Je moet wel een produkt met minstens 30% nemen; dat werkt 5,5 uur. Voor kinderen beneden drie jaar mag je niet boven de 30% gaan.

Dit beleid heeft het aantal tekenbeten bij mij gereduceerd van zo'n vijf tot zes naar twee tot drie.

Héél belangrijk is dat je elke avond je hele lichaam op teken checkt! Ook kleine kinderen checken. Grote kinderen instrueren. Die beestjes hebben een voorkeur voor warme, vochtige plekjes: dus knieholtes, elleboogholtes, achter broekbanden en bh-bandjes, de bilspleet, de edele delen en het hoofdhaar.
Met de kreet "er komen pootjes uit mijn navel" is een stoere motorrijder uit onze familie ooit op een avond in paniek naar de dokterspost gereden...

Wees behalve op volwassen exemplaren ook bedacht op alle minuscule zwarte pikkeltjes, dat zijn nimfjes: loupe erbij. Kijk naar de instructies op de officiële tekensite over het verwijderen met een tekentang: rustig trekken, draaien is alweer achterhaald. Daarna ontsmetten met alcohol. Als de teek binnen 24 uur verwijderd is, is de kans op besmetting met de Borrelia bacterie klein.
Via diezelfde site kan je de verwijderde teek opsturen en laten testen en een account aanmaken om je tekencontacten bij te houden. Dit om de wetenschap te dienen, want de uitslag komt pas na 8 maanden. Ik weet niet of in België deze mogelijkheid ook bestaat.

Ik realiseer me heel goed dat mijn redelijk laconieke houding ten opzichte van deze beestjes voornamelijk berust op de aanwezigheid van een echtgenoot die met loupe en tekentang altijd weer bereid is op afroep deze verwijderoperaties te plegen.  Wat, als je alleenwonend bent zonder intieme partner op afroep?
Met een vergrotende spiegel kom je een eind met betrekking tot de diagnose, maar er zijn écht plaatsen waar je zelf niet bij kan komen. En doktersposten met handige assistentes zijn 's avonds, in het weekend en tijdens feestdagen niet altijd gemakkelijk te bereiken....
Over dit soort problemen moet je in zwoele, slapeloze nachten maar liever niet gaan liggen tobben....

Ik ben benieuwd naar ervaringen van de medebloggers met teken, ook in de tuin, en over jullie preventietips. 

Warm meigevoel in de tuin.

Dit is waar we in de lange wintermaanden naar verlangen: zon, warmte, blauwe lucht en de groene weelde die ons in de meimaand zo overweldigen kan. De lang verwachte bloei van onze voorjaarsplanten en alles wat nog komen gaat.
Je loopt door de tuin, steeds weer de herkenning: o ja, deze plant stond hier en daar ben jij weer...

Een blije, optimistische tijd waarin je je verzoent met het leven, met wat is gegaan, en met wat nog komt. De natuur leert je: zo gaan die dingen.
En als je dan in je tuinstoel zit en met een wijntje in de hand je tuin overziet, dan komt er een diep gevoel van geluk in je op.