zondag 8 juli 2018

Mijn top 5 mooiste bladvormen in de tuin.


Voordat de droogte ook hier op de veengrond écht gaat toeslaan ben ik de tuin doorgelopen om de mooiste bladeren te fotograferen: mijn top 5.
Voorop gaat het schitterende grijsgroene blad van de pluimpapaver( Macleaya cordata):


Men durft de soms manshoge overblijvende plant vaak niet aan te planten omdat hij zou woekeren. Hier blijft het groepje (zie eerste foto bovenaan) goed zijn plaats kennen. Tot nu toe doorstaan ze de droogte goed zonder bijsproeien.

Sproeien doe ik alleen bij mijn potplanten en bij sommige zielige gevallen, waarvan ik het verdorren écht niet kan aanzien. Pas vanaf nu hoort daar ook mijn tweede favoriet bij: 
de fluweelhortensia ( Hydrangea aspera):


De plant gedijt het best in halfschaduw, kan wel 2,5 meter hoog worden en is redelijk droogte resistent. Dat kun wel zien aan het mooie, grote, behaarde fluweelachtige blad.


Ik vind het een soort oerplant en als de grote grijsachtig paarse bloemen zich gaan ontwikkelen is het een aandachttrekker.

Op de derde plaats het bijzondere blad van de Ginkgo biloba, een sterke boom die wordt beschouwd als een levend fossiel, omdat hij verwant is aan een van de oudste boomsoorten die leefden in de tijd van de dinosauriërs. De boom is geen loofboom en geen naaldboom, maar zit er tussenin. Kijk maar eens naar het bijzonder gevormde blad:


De boom kan zeer groot worden, wordt geregeld door gemeentes aangeplant omdat hij tolerant is voor stedelijke omstandigheden. Ik heb hem al jaren in een grotere pot, waarin ik hem als een soort bonsai vertroetel.

Als vierde komt het prachtige, grote blad van een Rodgersia. De plant staat er al een jaar of vier, maar komt heel langzaam aan de groei. Voor het eerst heeft hij dit jaar vier bladeren. Hij mag om mij wel wat hoger worden:


Als vijfde noem ik de mooie, stevige, niervormige bladeren van de Chinese Judasboom (Cercis chinensis "Avondale"). Een langzaam groeiende heester die roodpaars bloeit op het naakte hout in het vroege voorjaar.
De warme herfst van het vorige jaar had hem in de war gebracht. Hij vergat de herfstkleur aan te nemen en begon alvast te bloeien.
Van de schrik was er dit vroege voorjaar maar een beperkte bloei. Ook was er enige topschade door de late vorst. De plant heeft zich gelukkig goed hersteld, hij zit weer prachtig in het blad:


Iedere tuinliefhebber kijkt met angst en beven naar de planten. Ook al sproeide je de afgelopen jaren zelden, zodat je planten niet verwend zijn en diep zijn gaan wortelen, er ontstaan nu wel problemen. Wie op zandgrond en op klei tuiniert, ziet de planten uitdrogen.
Op veengrond heb je baat bij de sponswerking van het veen, waardoor de grond lang het vocht vasthoudt. Ik merk dat hier goed, een aantal planten gaan nu pas kwijnen.
Als het langer duurt laten de planten het blad vallen en gaan al in de herfststand. Om zichzelf te redden. Dat is geen fijn gezicht voor de tuinier.
Toch maar terughoudend en uiterst selectief sproeien en je grond zoveel mogelijk bedekt houden (mulchen), zodat er minimaal verdamping optreedt.



zaterdag 23 juni 2018

Teken in mijn tuin: dat vereist strengere preventie.

teek in mijn teen

Nadat ik vorig jaar in mei en juni al 9 tekenbeten had opgelopen in mijn eigen tuin, besloot ik mijzelf een strengere tekenpreventie op te leggen.

Mijn score de afgelopen 22 jaar in de tuin ligt tussen de 100 en 110 genoteerde tekenbeten, allen binnen 24 uur verwijderd. Dank zij een nauwgezette tekencontrole elke avond en de verwijdertechniek van mijn echtgenoot (zie ook eerdere blogposts over teken).
Het ging hierbij meestal om de kleine onvolgroeide teekjes, de nimfen. Deze kunnen ook al de borreliabacterie dragen. Zie hieronder een nimfje op plakband naast rijstkorrels.


Overigens heeft mijn echtgenoot in de tuin nog nooit een teek opgelopen!

Mijn volgers weten dat ik een ecologisch beheerde, zo natuurlijk mogelijk ogende tuin heb, waarin planten en allerlei gedierte veel vrijheid hebben. Helaas ook een mooie plek voor teken, die op uitstekende grasjes en takjes of verstopt in de strooisellaag zitten.
Bovendien ligt Zuid Oost Friesland in een gebied met een flinke tekendichtheid.

Ik beschermde mij de afgelopen jaren vooral met middelen, die vermelden een reukbarrière te vormen tegen teken ( Picksan Tekenstop Spray - niet meer verkrijgbaar, tea trea oil produkten).
Ik moest langzamerhand onder ogen zien, dat deze produkten onvoldoende bescherming boden.
Ook, als ik maar even iets in de beplanting vastpakte: wie doet dat niet al lopend door de tuin.

Maatregel één, die ik vanaf eind juni vorig jaar ben gaan toepassen is om ervoor te zorgen dat de paden, waarop ik dagelijks loop, zo veel mogelijk vrij zijn van overhangende beplanting. Dat betekent regelmatig handmatig knippen met de heggenschaar of uittrekken van te opdringerige randbeplanting.


Maatregel twee is het toepassen van een spray en een roller met Deet ( roller 30% en spray 40% Deet). 


Ik spray dan langs de sokken en langs de broekspijpen (dan komt het spul minimaal op mijn huid) en smeer met de roller om mijn polsen heen (vanaf de enkels en de polsen komen de meeste teken “binnen”). 
Hieronder mijn polsen even aangekleurd om te tonen hoe.


En soms nog tuinhandschoenen, die met PMD gesprayd worden (voor PMD zie verderop)


Deet is eerste keus bij tekenpreventie. Het spul ruikt nauwelijks.
De polsen was ik altijd even met zeep na gedane arbeid, dat gaat heel gemakkelijk. De met Deet ingespoten broek en sokken verwissel ik trouwens ook meestal na het buiten spelen.

Alternatief: wanneer Deet niet mag ( kleine kinderen) of wanneer je dat niet wilt is er als alternatief de middelen op basis van lemon-eucalyptus extract met de werkzame stof P-menthaan-3,8 diol (PMD) in een voldoende hoge concentratie van bij voorbeeld 19,2 % in Anti teek spray van Care Plus.
Dit spul werkt ook afdoende bij mij, maar ik vind de penetrante lucht heel vervelend en licht irriterend voor de ogen. Buiten sprayen helpt al en de ingespoten broek en sokken na gedane arbeid uitdoen ook.

Alternatief twee: in Engelstalige websites lees ik dat ook producten met minstens 20% Icaridin (ook bekend onder de naam Saltidin en Picaridin) wordt genoemd als een effectief middel zonder gezondheidsrisico's.
Er bestaat zo'n spray van het merk Moskito Guard, het is een aangenaam geurende milk. Moeilijk te krijgen, google bij webwinkels.
N.B. Vele drogisten verkopen Zen'sect Tropical spray met 15% Icaridin.
Heeft ook een aangename geur en is minder milk-achtig dan de Moskito Guard, zodat ik hem ook op sokken en broek kan spuiten.


De geur van hetzelfde spul PMD in een hele lichte concentratie van slechts 3% zit in het al genoemde en al jaren door mij gebruikte Picksan Tekenstop Spray. Die concentratie is te laag.
De geur ervan is niet onaangenaam en veel beter te verdragen, ik heb er geen last van.
Ik gebruik het nog steeds als ik heel even de tuin in loop, ik spray het dan op, enkels en polsen. Echter:
N.B. Picksan Tekenstop Spray blijkt inmiddels niet meer verkrijgbaar.
Daarvoor in de plaats neem ik Zen'sect tropical spray


Bij alle klusjes in de tuin pas ik maatregel twee toe, soms gecombineerd met het alternatief PMD.
Als ik écht de bosjes inga, dan doe ik laarzen aan, die ik uiteraard ook spray. En ik doe een gesprayde pet op.

En als het heel warm weer is? Terughoudend zijn met tuinklusjes, want bloot de beplanting in betekent een feest voor de teken. Anders kleren aan en sprayen.

Het is duidelijk dat ik de maatregelen ook toepas, als we naar het bos gaan.


Nadat ik vorig jaar het strenge beleid ben gaan toepassen, had ik in augustus nog één tekenbeet.
Dit jaar heb ik in maart een tekenbeet opgelopen, toen ik dacht dat ze nog niet actief waren (ja, dus).
En de twee tekenbeten van de laatste drie weken liep ik op, toen ik tóch even onbeschermd door de tuin liep.
Het leven is soms sterker dan de leer.

Overigens schijn ik nog steeds vrij van Lyme te zijn. Er is wel eens getest, maar daar kwam niet duidelijk iets uit. En ik heb geen symptomen.
Geen verschijnselen is geen test én geen Lyme, zegt mijn huisarts.

Dus gaan we vrolijk door met genieten van de tuin met verstandig beleid ;-)



maandag 4 juni 2018

De zeekool in mijn mini-moestuintje bloeit!



Twee jaar geleden kocht ik voor mijn sleutelgattuintje een jonge zeekool ( Crambe maritima).
Kijk hierboven maar eens hoe het er in dat kleine sleutelgattuintje aan de zuidkant van ons huis aan toegaat, het ziet er heel anders uit dan een jaar geleden ( zie hier, waar ik ook al iets over de zeekool schrijf).
De zeekool behoort tot de familie van de kruisbloemigen en is verwant aan de koolsoorten. Het is een wilde plant, die langs de kusten van de Waddenzee en de Afsluitdijk te vinden is tussen het basalt. Het jonge blad van de plant is eetbaar, maar ik vind het zonde om een jonge plant, die zijn draai nog moet vinden, te consumeren. Zie hieronder de zeekool, als hij in het midden van april nét boven de grond komt.


De zeekool gaat na drie jaar pas goed groeien; dat derde jaar is nu ingegaan en hij is gaan bloeien!


De onderstaande foto's zijn van de vorige week. Ik vind de bloei prachtig.




Hij komt ook goed uit tegen de achtergrond van de dit jaar ook al zo mooi bloeiende salie plant (Salvia officinalis). En dan te bedenken dat de zeekool wel 15 jaar vast kan blijven staan op dezelfde plek!
Ik heb hem neergezet tegen de stenen aan van dat tuintje, om zo de oorspronkelijke plek te imiteren.
Eens per jaar krijgt hij als extra’tje een handje zeewierkalk en een gietertje water met wat zeezout erin opgelost. De grond is er arm, ik bemest niet. De plant wil volle zon en kan tegen droogte.

Er is ook een neefje van de plant, de Crambe cordifolia, die wel twee meter hoog en breed wordt en spectaculair bloeit. Maar ik houd het liever bij deze oude groente, de wilde zeekool.
Toen mijn man vorige week met een vriend langs de Afsluitdijk moest, vroeg ik hen foto’s te maken van de plant, zoals hij in het wild groeit én bloeit. Zij zijn (dank jullie wel!) de makers van de volgende foto’s:
(de plek is ongeveer bij het standbeeld van Ir. Lely bij het Monument ten noorden van Den Oever)





In de komende jaren  zal de versterking van de Afsluitdijk aan de zeekant van start gaan. Er worden dan stevige betonblokken geplaatst, het is te hopen dat dit niet volledig ten koste zal gaan van de boeiende basaltvegetatie.
Of zal deze zich naderhand weer gaan herstellen?


zaterdag 26 mei 2018

Van oude houtstapel naar een permacultuurprojekt: Hügelkultur.



Toen ik half april één van mijn zeldzame opruimbuien had, ontdekte ik achter onze vuilcontainers een minstens 20 jaar oude, vergeten stapel haardhout.
Oud, deels vermolmd hout: ideaal om te gebruiken in een bijzonder permacultuurprojekt: een Hügelkultur.
Dat wil kortgezegd zeggen: een sleuf in de grond graven, de aarde aan beide zijden opzij scheppen, het hout in de sleuf opstapelen tot een aantal decimeters boven het maaiveld.
Het hout afdekken met los snoeimateriaal / bladafval, het geheel flink inwateren met de tuinslang. Daar bovenop een laag compost en dan weer afdekken met de opzij geschepte grond.
Deze methode had ik drie jaar eerder met een variant in het klein toegepast in een paar bakken en teilen ( zie hier voor de uitgebreide uitleg).

De clou is, dat je een flinke hoeveelheid houtachtig materiaal hebt ingegraven, dat langzaam zal vergaan, zoals dat ook in een bos gebeurt. Het materiaal is vochthoudend, werkt als een spons en verteert de komende jaren langzaam waarbij heel geleidelijk de voedingsstoffen vrijkomen.
Het was Sepp Holzer, een Oostenrijker, die op arme grond boerde, die als vader van de Hügelkultur wordt beschouwd. Na een storm in de jaren zestig van de vorige eeuw sneuvelden in zijn directe omgeving veel bomen. Hij kwam toen op het idee om van de stammen, takken en het lossere materiaal grote langwerpige heuvels aan te leggen, die af te dekken met grond en ze te beplanten.
Met groot succes, het loont de moeite het project op internet te bekijken.
Hieronder laat ik stapsgewijze zien, hoe ik te werk ben gegaan.

Een sleuf graven en de uitgegraven grond terzijde leggen, grof, al wat verwerend hout stapelen:


Losser materiaal toevoegen:





Zeer goed inwateren:


Afdekken met compost:


De terzijde gelegde aarde opbrengen, inplanten, inzaaien en liefst mulch aanbrengen:


Het aardige is, dat je je grondoppervlak twee maal zo groot maakt; grofgezegd krijg je een gelijkzijdige driehoek met twee opgericht zijden om in te planten. Als je de heuvel in de richting oost-west aanlegt, krijg je een noord en een zuidzijde met een zonnige en een schaduwrijke kant.
Dat verruimt de mogelijkheden van je plantenkeuze.

Ik heb bovenop de heuvel wat jonge Bulgaarse ui (Nectaroscordum siculum), een brave hendrik en een aardbei ingeplant. En verder al mijn oudere zaad van snijsla, snijbiet e.d. als polycultuur uitgeworpen om zo de heuvel zo snel mogelijk te laten begroeien.
Dit was tot nu toe niet succesvol, (zie de recente eerste foto) het heeft de laatste maand in zuid-oost Friesland nauwelijks een millimeter geregend.

Mijn ervaring met de Hügelkultur-bakken, die ik in het voorjaar van 2015 inrichtte, zijn positief.
Niet alles wil daar goed groeien, ze staan op een schaduwrijke plek. Ook zal de schimmeldominante grond, die door het verterende hout ontstaat, bepaalde planten niet doen aanslaan. Daar wees Cin van Le fabuleux jardin mij destijds al op, ze stuurde daarover deze link
Maar de vochthuishouding is heel goed, ik hoef ze nauwelijks te besproeien.

Ik heb de heuvel nog niet afgedekt met een mulchlaag. Ik was bang dat de kleine zaadjes dan helemaal niet zouden opkomen. Wellicht is het beter, dat wel te doen als het zaad tóch niet wil opkomen, gezien de aanhoudende droogte. Dan zou ik vóórgekweekte planten tussen de mulch kunnen zetten.

Ik hoop over niet al te lange tijd een goed begroeide heuvel te laten zien.

donderdag 10 mei 2018

Begin mei: een bloesemfeest in de tuin.



Nu de opeenvolging van de bloei van de voorjaarsplanten door het warme weer zó snel is gegaan, kan ik niet nalaten om hier weer paar gedeelten van de tuin te tonen. 
Het is één groot feest buiten, waaraan ook de vogels meedoen: de zanglijster trekt zijn hele repertoire open op de hoogste conifeer.
De blauwe camassia komt nu aan het einde van zijn bloei, dit exemplaar breidt zich jaarlijks uit, andere camassia’s in de tuin zie ik merkwaardigerwijze niet of nauwelijks terug.


Van bovenaf gezien dezelfde camassia tegen de rand met knikkend parelgras (Melica nutans) en Euphorbia cyparissias. Daaronder dit leuke grasje nog eens in detail.



Wanneer ik de trap afga naar het lage deel van de tuin, zien we de schijnpapaver ( Meconopsis cambrica) achter de varens. Dit leuke papavertje gaat een tijdje de tuin domineren.


Binnen een paar dagen tijd zijn nu ook een drietal exemplaren van de Rhododendron ponticum in bloei gekomen.
De hoogste, hier afgebeeld is minstens 5 meter hoog. We genieten er al jaren van.


Van de westkant van de tuin ga ik nu naar de noordoosthoek van de tuin, waar twee soorten boshyacinten bloeien. Bovenaan deze blog een klein veldje van de fijne wilde hyacint (Hyacinthoides non-scripta) en hieronder een stukje met de wat hogere en uitbundiger bloeiende Spaanse boshyacint ( Hyacinthoides hispanica) en een detailopname.



Als ik dan tot slot nog even terugkijk vanaf de hyacinten zie ik, hoe groen de tuin al weer geworden is.



maandag 30 april 2018

Wat hier bloeit in de laatste week van april.



In de derde week van april was de temperatuur een aantal dagen uitgesproken zomers, waardoor er een explosie van groen te zien was in de natuur. Alles botte zo ongeveer tegelijk uit in een aantal dagen tijd. Ons krentenboompje aan de oostkant van het huis was op een dag ineens wit van de bloesem, de volgende dag verscheen het blad en een dag daarna vielen de bloesems alweer. Er waren dan ook middagtemperaturen van boven de 25 graden. Dat hebben we nog nooit gezien. Ook sommige tulpen stonden ineens volop in bloei en waren een paar dagen al weer verwelkt.
Het was niet bij te houden, veel was me te snel af om op de foto te zetten.

De afgelopen week waren de temperaturen weer betrekkelijk normaal en nu worden we geplaagd door felle buien, regen en een koude wind met een temperatuur van niet meer dan 11 graden.

De afgelopen week heb ik de mooiste bloeiende planten in de tuin toch maar op de foto gezet. De tuin vertoont nu elke week een heel ander gezicht, we krijgen vanaf nu het bloesemfeest van mei.
Altijd weer valt me in deze tijd van het jaar de variëteit in groene kleuren op: toen we dit weekend, op weg naar het midden van het land, langs de de bosranden van de Veluwe reden, zagen we een veelheid van schitterende groennuances!

Aan de zuidkant van ons huis wordt de in 2015 geplante Malus evereste, een rijkbloeiende sierappel met mooie, kleine rode appeltjes in de herfst, steeds mooier. Hij bloeit dit jaar overdadig. Zo zien we hem vanuit ons kamerraam. En op de eerste foto van de blog zie je hoe mooi de bloesem is.


Aan de westkant van het huis heb ik vorig najaar een aantal botanische tulpjes in de bakken voor het raam van de serre gezet, charmante Clusiana soortjes. Ze krijgen in deze bakken voldoende zon.


Aan de kant van het terras is een klein veldje bosanemoontjes, het breidt zich gelukkig uit. Ik vind dit zó bij het voorjaar horen.


In het lage westelijke deel van de tuin, naast de Metasequoia, bloeit de hondstand – Erythronium “Pagoda” – een sterke soort met zachtgele, schitterend gevormde bloemen. Ik heb de bollen ook in mijn vorig jaar aangelegde bessenbosje geplant.


In de vijver breidt de dotter zich steeds meer uit, zo vrolijk!


Aan de noordkant van het huis heb ik een veldje daslook, dat ook steeds wat groter wordt. Het blad is eetbaar, maar om de een of andere reden kom ik er niet zo toe het te plukken: het is zo mooi.


Leuk is het lenteklokje, een bolgewasje, dat een steeds grotere pol vormt. Het lijkt een beetje op een groot uitgevallen sneeuwklok, maar het bloeit veel later en is een heel andere plant (Leucojum aestivum).


Eind volgende week zou het weer warmer worden. Er zal weer veel in bloei komen: we kijken de bloesem haast uit de knoppen.

donderdag 12 april 2018

Eindelijk lente.



De afgelopen dagen hadden we lente en er volgen nog meer mooie dagen.
De tuin roept je naar buiten: complete vogelconcerten, ik kan de verschillende vogelgeluiden nauwelijks van elkaar onderscheiden.
Nu betaalt zich het maandenlange vogels voeren royaal uit, er bivakkeren duiven, spreeuwen, merels, vinken, boomklevertjes, roodborstjes, winterkoninkjes, mezensoorten. Er komen spechten, eksters en vlaamse gaaien langs. Ik hoor de buizerd miauwen in de lucht.

Er zijn de afgelopen weken heel wat bomen hier in de buurt gekapt. Mensen verhuizen en de nieuwe bewoner kapt een volledige bossage. Weg vogelplekjes.
Vermoedelijk is onze tuin nu ook een toevluchtsoord voor weggejaagde vogels. Gezegd moet worden dat ook het bos niet zó ver weg ligt, de dieren hebben een wijkplaats.

Naast de vrolijke vogelgeluiden is er een groot visueel genoegen: na de koude winterse maartse dagen spuit het groen haast de grond uit, de bomen en struiken lopen uit. Je herkent weer allerlei planten, die gaan opkomen en je verheugt je alvast in wat komen gaat.

Vergeleken met vorig jaar loopt de natuur achter, de late krokussen zijn nog aan het verleppen, maar het speenkruid bloeit royaal:


De knoppen van mijn stermagnolia hebben de vorst gelukkig overleefd, ze staan op het punt zich te openen.


De beschut staande camelia heeft totaal geen schade opgelopen en de bloesems zijn mooier dan vorige jaren.


De vrolijke Corydalis solida (vogeltje op de kruk) zaait zich al jaren steeds meer uit, het bolgewasje behoort hier tot de vroegste bloeiers.


Van de mooie, blauwe Scilla’s kun je niet genoeg hebben. Ik moet maar noteren, dat ik in het najaar meer bolletjes ga bestellen.


Het heeft hier de laatste weken nauwelijks geregend. Een paar flinke buien en veel meer moois zal zich vertonen. Het zal niet moeilijk zijn de komende tijd de blog te vullen.